Non, non rien n'a changé / Les Poppys

In de tijd dat ik dit nummer voor het eerste hoorde, was mij niet helemaal duidelijk wat de precieze vertaling was van de titel van deze song waarmee de jonge jongensband Les Poppys in 1971 als uit het niets een enorme hit scoorde. Boybands waren nog geen handelsmerk in die tijd, maar anders zouden zij misschien de eerste geweest zijn: 'garçongroup' wellicht, want natuurlijk, Les Poppys kwamen uit Frankrijk.

De song is een aanklacht tegen ‘oorlog’ in het algemeen. Nu was dat thema in die tijd niet bepaald uniek; integendeel, artiesten als Bob Dylan, Roger Whittaker, Donovan en in ons land Boudewijn de Groot waren  de jongens al ruim voor gegaan. In die zin was er dus niets nieuws onder de zon. Nieuw was wél het feit dat dit antioorlogslied gezongen werd door de ‘doelgroep’ zelf: door kinderen; door onschuldige mensen dus die het hardst getroffen werden - en het hardst getroffen kónden worden - door die oorlog.

Genoemde reden was evenwel niet de enige oorzaak dat de impact van deze song op de samenleving als geheel vele malen groter was dan antioorlogssongs daarvoor ooit bereikt leken te hebben. Vergelijkbare songs in de jaren zestig stonden sowieso al bol van liefde en van antioorlog; dat was 'het punt' dus niet. De urgentie van het thema (‘weg met de oorlog’) leek plotseling actueler dan ooit tevoren.  Daarnaast speelde een rol dat dergelijke songs in de jaren daarvoor tot op zekere hoogte onderdeel van een subcultuur waren geweest, namelijk van de tegendraads gerichte Flowerpowerbeweging (die haar bestaansrecht in ieder geval voor een groot deel ontleende aan het feit dat jongeren zich (voor het eerst) afzetten tegen (het klakkeloos aannemen van) de waarden en normen van hun oudergeneratie). Binnen dit meer beperkte kader en vanuit dit perspectief bezien, was de invloed van al die antioorlogsliedjes op de samenleving als geheel, bijna ‘bescheiden’ geweest.

De impact en de onvermoede kracht van dit lied bestond dus niet alleen uit het feit dat nu voor het eerst 'de getroffenen' zelf aan het woord kwamen. Zoals al gezegd: de song verwoordde vooral een algemeen gedeeld gevoel van urgentie, van iets wat opeens ‘serious business’ leek te zijn. Sterker zelfs: het verwoordde de op dat moment algemeen gevoelde teloorgang van de idealen die in de jaren zestig, nog maar zo kort daarvoor,  zo'n opgang gemaakt hadden. Het was duidelijk: er was ‘iets’ helemaal mis gegaan. De song markeert daarmee een scharnierpunt in de tijd, een moment waarop opeens iedereen (ook degenen die zich geen onderdeel gevoeld hadden van de 'Flower-Powerbeweging'), als in een flits, begreep dat het niet zou lukken met ‘de’ (vredes)idealen. Een momentum was voorbij gegaan, en uiteindelijk was er, zoals de tekst als zegt, niets veranderd: oorlog was er, oorlog bleef er.

De hoop dat mensen en/of dromen, individuen en/of idealen ooit iets zouden kunnen veranderen was tanende en het is die wanhoop, die derhalve bijna voelbaar in de song aanwezig is; nota bene op een swingende, bijna vrolijke manier gevoed -wat het gevoel van wanhoop alleen maar scherper maakt. 

Enkele jaren later, op het dieptepunt van dit desolate tijdperk, waren de rücksiglos om zich heen schoppende punkmannen van the Stranglers nóg explicieter in hun song No more heroes: What ever happenend to the heroes / what ever happened to all the Shakespearoes? / No more heroes anymore! Op dat moment scheen ‘men’ zich bij de teloorgang neergelegd te hebben. De idealen waren dood en leken definitief begraven.

Als zestienjarige jongen trof Non, non, je rien n'a changé mij daarom als een mokerslag. In een flits voelde ik, wist ik dat ‘de idealen’ voorbij waren. De ‘swung’ was weg, the Beatles waren uit elkaar, het momentum was gepasseerd en ik besefte dat ik leefde in een tijd van rien n'a changé, tout, tout a continué – dat ik leefde in een tijd waarin niets meer veranderd zou worden en alles gewoon maar weer door zou gaan.

Maar gelukkig, hoewel voor mijn gevoel (en voor dat van vrijwel al mijn ‘toentertijdsgenoten’) al de idealen verdwenen, en later zelfs begraven schenen, bleken ze slechts tijdelijk te zijn ondergedoken om de ruwe, kille logicastormen van de jaren die volgden het hoofd te kunnen bieden. Met hun verbittering en sarcasme en in hun woede jegens zowat alles, woelden de punkers ze weer los en begin jaren tachtig namen de new-agers opnieuw 'de idealen' op (vergelijk ook no. 6: I will follow, van U2)

Luister en kijk naar een tijdsgewricht, door Les Poppys: Non, non, rien n'a changé.

Non non rien n'a changé

Vertaald door Martijn Kooistra

C'est l'histoire d'une trêve - Het is het verhaal van een wapenstilstand
Que j'avais demandée -  Waarom ik had gevraagd
C'est l'histoire d'un soleil -  Het verhaal van een zon
Que j'avais espéré -  Waarop ik had gehoopt
C'est l'histoire d'un amour - Het verhaal van een liefde
Que je croyais vivant - Die ik vol leven dacht
C'est l'histoire d'un beau jour - Het verhaal van een mooie dag
Que moi petit enfant - Waarvan ik als klein kind
Je voulais très heureux - Hoopte dat heel die heel gelukkig zou worden
Pour toute la planète -  Voor de hele wereld
Je voulais, j'espérais - Ik wilde, ik hoopte
Que la paix règne en maître - Dat de vrede heer en meester was
En ce soir de Noël - Op deze kerstavond
Mais tout a continué - Maar alles is hetzelfde gebleven
Mais tout a continué - Maar alles is hetzelfde gebleven
Mais tout a continué - Maar alles is hetzelfde gebleven

Non, non, rien n'a changé - Nee, nee, niets is veranderd
Tout, tout a continué - Alles is hetzelfde gebleven
Hé ! Hé ! Hé ! Hé !

Et pourtant bien des gens - En toch hebben veel mensen
Ont chanté avec nous - Samen met ons gezongen
Et pourtant bien des gens - En toch zijn veel mensen
Se sont mis à genoux -  Ze zijn op de knieën gegaan
Pour prier, oui pour prier {x2} - Om te bidden, ja om te bidden (2x)
Mais j'ai vu tous les jours - Maar ik zag elke dag
A la télévision - Op de televisie
Même le soir de Noël - Zelfs op Kerstavond
Des fusils, des canons - Slechts geweren en kanonnen
J'ai pleuré, oui j'ai pleuré - Ik huilde, ik huilde
J'ai pleuré, oui j'ai pleuré - Ik huilde, ik huilde
Qui pourra m'expliquer que... - Wie zal me kunnen uitleggen dat…

Non, non, rien n'a changé -
Tout, tout a continué
Hé ! Hé ! Hé ! Hé !

Moi je pense à l'enfant - Ik, ik denk aan het kind
Entouré de soldats - Omgeven door soldaten
Moi je pense à l'enfant - Ik, ik denk aan het kind
Qui demande pourquoi -  Dat vraagt: waarom?
Tout le temps, oui tout le temps {x2} -  Constant, ja constant
Moi je pense à tout ça - Ik, denk ik over al die dingen na,
Mais je ne devrais pas - Maar ik zou dat niet moeten doen
Toutes ces choses-là - Al deze zaken
Ne me regardent pas -  Gaan me niet aan
Et pourtant, oui et pourtant - En toch, ja en toch
Et pourtant, je chante, je chante... - En toch zing ik, zing ik

Non, non, rien n'a changé
Tout, tout a continué
Hé ! Hé ! Hé ! Hé !